Büyükada Arap İzzet Paşa Köşkü Yangını

Sovyetler Birliği'nden Josef Stalin tarafından sürgün edilen devrimci lider Leon Troçki, 1929 yılında Türkiye'ye sığınmış ve İstanbul'un Büyükada ilçesindeki Arap İzzet Paşa Köşkü'ne yerleşmiştir. Troçki, dünya siyasi tarihini ve Marksist literatürü etkileyen önemli eserlerini kaleme aldığı bu köşkte, sıkı güvenlik önlemleri altında dört yıl boyunca yaşamını sürdürmüştür.

1 Mart 1931 tarihinde, köşkün üst katlarında başlayan yangın kısa sürede tüm ahşap yapıyı sarmıştır. Troçki ve ailesi yangından yara almadan kurtulmayı başarsa da, devrimci liderin paha biçilemez arşivinin bir kısmı, önemli el yazmaları ve binlerce kitaptan oluşan kütüphanesi alevler arasında kalarak büyük zarar görmüştür. Yangının çıkış nedeni o dönemde tam olarak aydınlatılamasa da, olay Troçki'nin güvenliği konusundaki endişeleri artırmıştır.

Bu trajik olaydan sonra Troçki, Büyükada'da başka konutlara taşınmak zorunda kalmış ve 1933 yılına kadar adadaki zorunlu ikametine devam etmiştir. Günümüzde büyük ölçüde harabe halinde olan ve yerel halk arasında zaman zaman 'Yanık Köşk' olarak da anılan bu yapı, Troçki'nin Türkiye'deki sürgün yıllarının ve 20. yüzyılın en önemli siyasi figürlerinden birinin yaşam kesitinin en somut tanıklarından biri kabul edilir.