1948 Ankara Üniversitesi DTCF Tasfiyesi ve Öğretim Üyelerinin İhracı

1940'lı yılların sonu, Türkiye'de tek parti döneminden çok partili hayata geçişin sancılarının yaşandığı ve küresel Soğuk Savaş ikliminin hissedilmeye başladığı bir dönemdir. Bu süreçte, üniversitelerdeki özgür düşünce ortamı ve toplumsal eleştiri getiren akademik çalışmalar siyasi baskıların hedefi haline gelmiştir. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi (DTCF), bünyesinde barındırdığı toplumcu ve sol görüşlü bilim insanları nedeniyle dönemin muhafazakar ve milliyetçi çevrelerinin yoğun eleştirilerine maruz kalmıştır.

Ankara Üniversitesi Senatosu, siyasi atmosferin etkisiyle aldığı kararla; Pertev Nail Boratav, Niyazi Berkes, Mediha Berkes, Behice Boran, Adnan Cemgil ve Azra Erhat gibi Türk bilim dünyasının öncü isimlerini görevlerinden uzaklaştırmıştır. Türk akademi tarihine "DTCF Tasfiyesi" olarak geçen bu olay, sadece bu isimlerin kariyerlerini sekteye uğratmakla kalmamış, aynı zamanda sosyoloji, folklor ve klasik filoloji gibi alanlardaki bilimsel üretimi de derinden sarsmıştır.

Tasfiye sonrası görevden alınan akademisyenlerin bir kısmı akademik çalışmalarını yurt dışında sürdürmek zorunda kalırken, Behice Boran gibi isimler siyasi sahada aktif rol üstlenmiştir. Bu olay, Türkiye'de üniversite özerkliği ve akademik özgürlük tartışmalarında bir dönüm noktası olarak kabul edilmekte; bilimsel düşüncenin siyasi konjonktüre feda edilmesinin en somut örneklerinden biri olarak tarih sayfalarındaki yerini korumaktadır.