Fatsa Dev-Yol Davası'nın Başlaması

12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından Türkiye'nin siyasi ve hukuki tarihindeki en dikkat çekici süreçlerden biri olan Fatsa Dev-Yol davası, Amasya Sıkıyönetim Mahkemesi'nde başladı. Davanın temelini, 1979 yılında Fatsa Belediye Başkanı seçilen Fikri Sönmez (Terzi Fikri) döneminde uygulanan ve 'Halk Komiteleri' aracılığıyla yürütülen yerel yönetim modeli oluşturdu. Darbe öncesinde 'Nokta Operasyonu' ile müdahale edilen bu yerel deneyim, darbe sonrası geniş kapsamlı bir yargılama sürecine konu edildi.

Toplam 759 sanığın hakim karşısına çıktığı davada savcılık, aralarında belediye başkanı Sönmez'in de yer aldığı 261 kişi için idam cezası istedi. İddianamede, Fatsa'daki yerel yönetim uygulamaları ve kurulan komiteler, devlet otoritesine alternatif bir yapı oluşturma ve yasa dışı örgüt faaliyeti yürütme suçlamalarıyla ilişkilendirildi. Bu süreç, dönemin siyasi atmosferinde toplumsal muhalefetin tasfiyesine yönelik en büyük kitlesel davalardan biri olarak kayıtlara geçti.

Fatsa davası, sadece bir yargılama süreci değil, aynı zamanda Türkiye'de yerel demokrasi ve doğrudan katılım tartışmalarının da kırılma noktası oldu. 1985 yılında cezaevinde yaşamını yitiren Fikri Sönmez, bu davanın ve temsil ettiği siyasi çizginin sembol ismi haline geldi. Amasya'daki bu yargılamalar, 12 Eylül hukukunun en sert uygulamalarından biri olarak tarihsel hafızadaki yerini korumaktadır.