Adalet Partisi'nin 4. Beş Yıllık Kalkınma Planı'na Karşı İptal Davası

Türkiye'nin planlı ekonomi dönemindeki en kritik eşiklerinden biri olan 4. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1970'li yılların sonundaki siyasi kutuplaşmanın merkezinde yer almıştır. Ana muhalefet partisi konumundaki Adalet Partisi (AP), Bülent Ecevit liderliğindeki hükümet tarafından hazırlanan bu planın, mülkiyet haklarını kısıtladığı ve ekonomik özgürlükleri Anayasa'ya aykırı şekilde daralttığı gerekçesiyle yargı yoluna gitmiştir.

Adalet Partisi'nin itirazları, planın sadece teknik ayrıntılarına değil, esas yönünden dayandığı ideolojik temellere odaklanmıştır. AP kurmayları, devletin ekonomideki payının aşırı artırılmasının ve özel teşebbüsün ikincil plana itilmesinin 1961 Anayasası'nın ruhuna aykırı olduğunu savunmuştur. Bu dava, Türkiye'de kalkınma stratejilerinin belirlenmesinde yasama, yürütme ve yargı arasındaki güç dengesini gösteren önemli bir hukuk mücadelesi olarak kayıtlara geçmiştir.

Söz konusu hukuki süreç, Türkiye'nin 1980 öncesindeki ağır ekonomik kriz ve döviz darboğazı yaşadığı bir dönemde gerçekleşmiştir. Kalkınma planları üzerindeki bu siyasi ve hukuki tartışmalar, ülkenin ekonomik model arayışlarını ve liberal ekonomi ile devletçi planlama arasındaki derin görüş ayrılıklarını yansıtmaktadır.