Danıştay'ın Bülent Ersoy Hakkındaki Cinsiyet ve Sahne Kıyafeti Kararı

1981 yılında Londra'da gerçekleştirdiği ameliyatla cinsiyet değiştiren ses sanatçısı Bülent Ersoy, Türkiye'ye dönüşünde dönemin askeri yönetiminin ve yargı mekanizmalarının sert engelleriyle karşılaşmıştır. Danıştay tarafından verilen bu karar, Ersoy'un yeni kimliğinin hukuken tanınmadığını tescil ederken, sanatçının kadın kıyafetleriyle kamuya açık alanlarda ve sahnelerde yer almasını yasaklamıştır. Karar, sanatçının profesyonel kariyerine ağır bir darbe vurarak uzun yıllar sürecek bir sahne yasağının temelini oluşturmuştur.

Bu hukuki süreç, 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrası Türkiye'de uygulanan otoriter politikaların ve 'genel ahlak' anlayışının sanatsal ifade özgürlüğü üzerindeki etkilerini simgelemektedir. Ersoy'un maruz kaldığı bu yasak, sadece bireysel bir hak ihlali değil, aynı zamanda devletin toplumsal cinsiyet rollerine yönelik müdahaleci tutumunun bir göstergesi olarak tarihe geçmiştir. Sanatçı, bu karar nedeniyle sahne çalışmalarına uzun süre ara vermek zorunda kalmış ve hukuki mücadelesini sürdürmüştür.

Söz konusu yasaklar ve hukuki çıkmaz, ancak 1988 yılında dönemin Başbakanı Turgut Özal'ın girişimiyle Medeni Kanun'da yapılan düzenlemeler sonucunda aşılabilmiştir. Bu yasal değişiklikle birlikte trans bireylerin pembe nüfus cüzdanı alabilmelerinin yolu açılmış ve Bülent Ersoy yeniden sahnelere dönme hakkı kazanmıştır. Danıştay'ın 1980'lerdeki bu kararı, Türkiye'de toplumsal cinsiyet ve insan hakları tarihinin en çok tartışılan vakalarından biri olmaya devam etmektedir.