Müttefik Donanmasının Boğazlardan Geçişi ve İstanbul'un Fiili İşgali

30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros Mütarekesi'nin ardından, I. Dünya Savaşı'nın galip devletleri olan İtilaf Devletleri, anlaşma hükümlerine dayanarak Boğazlar üzerindeki kontrollerini tesis ettiler. Mütarekenin birinci maddesi, Çanakkale ve İstanbul Boğazlarının tüm müttefik gemilerine açılmasını ve buradaki istihkamların işgal edilmesini açıkça öngörüyordu. Bu durum, Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenlik haklarının fiilen sona ermesi anlamına geliyordu.

13 Kasım 1918 tarihinde, İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan gemilerinden oluşan 61 parçalık devasa bir müttefik filosu İstanbul önlerine demirleyerek şehri işgal etti. Aynı gün Suriye cephesinden İstanbul'a dönen Mustafa Kemal Paşa, Haydarpaşa Garı'ndan karşıya geçerken düşman zırhlılarını gördüğünde yanındaki yaveri Cevat Abbas'a, Türk tarihinin akışını değiştirecek olan 'Geldikleri gibi giderler' sözünü söyledi.

Bu stratejik geçiş ve ardından gelen işgal süreci, Anadolu'da Türk halkının direniş bilincini uyandıran en önemli kırılma noktalarından biri oldu. Boğazların müttefik kontrolüne geçmesi, başkenti savunmasız bırakırken, Milli Mücadele'nin örgütlenmesi için gerekli olan bağımsızlık ateşini de körükledi. İstanbul'un bu fiili işgal durumu, 1923 yılındaki Lozan Antlaşması ve sonrasındaki tahliyeye kadar devam etti.