ABD ile İstimlak ve Müsadere Garantisi Anlaşması'nın Onaylanması

1950'li yıllar, Türkiye'nin Demokrat Parti iktidarı döneminde Batı blokuyla, özellikle Amerika Birleşik Devletleri ile siyasi ve ekonomik ilişkilerini en üst seviyeye taşıdığı bir dönemi temsil eder. Bu süreçte yabancı sermayenin Türkiye'ye girişini teşvik etmek ve yatırımcı güvenini sağlamak amacıyla çeşitli yasal düzenlemeler gündeme gelmiştir. Bu kapsamda hazırlanan İstimlak ve Müsadere Garantisi Anlaşması, ABD'li yatırımcıların Türkiye'deki varlıklarının devletleştirme veya el koyma gibi risklere karşı korunmasını yasal güvence altına almayı hedefliyordu.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen bu anlaşma, dönemin siyasi atmosferinde büyük bir tartışma dalgası yaratmıştır. Muhalefet partileri ve dönemin etkili basın organları, anlaşmanın içeriğinde yer alan imtiyazların Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığına zarar verdiğini savunmuştur. Özellikle yabancı yatırımcılara sunulan bu geniş koruma kalkanı, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde ülkeyi ekonomik olarak zor durumda bırakan kapitülasyonlara benzetilmiş ve "yeni kapitülasyonlar" olarak nitelendirilmiştir.

Anlaşma, Türkiye'nin dışa açık ekonomi modeline geçiş çabalarının ve Soğuk Savaş dönemindeki stratejik tercihlerinin bir yansıması olarak tarihteki yerini almıştır. Milli egemenlik ve ekonomik kalkınma arasındaki dengenin sorgulandığı bu olay, Türkiye'nin modern ekonomi tarihinde yabancı sermaye ile kurulan hukuki ilişkilerin en kritik dönemeçlerinden biri olarak kabul edilir.