33 Kurşun Olayı ve Orgeneral Mustafa Muğlalı'nın İtirafı

1943 yılında Van'ın Özalp ilçesinde, sınır ihlali ve kaçakçılık yaptıkları iddiasıyla gözaltına alınan 33 köylü, herhangi bir yargılama süreci işletilmeden kurşuna dizilmiştir. Tarihe '33 Kurşun Olayı' olarak geçen bu trajik hadise, başlangıçta bir çatışma süsü verilerek örtbas edilmeye çalışılsa da, bölge halkının ve siyasetçilerin ısrarlı takibi sonucu yıllar sonra yargıya taşınmıştır.

Olayın yaşandığı dönemde bölgede yetkili olan Orgeneral Mustafa Muğlalı, açılan davada sanık sandalyesine oturmuştur. Duruşma sırasında Muğlalı, infaz emrini üst makamlardan bağımsız olarak bizzat kendisinin verdiğini itiraf ederek, olayın hukuki bir operasyon değil, kişisel inisiyatifiyle gerçekleşen bir katliam olduğunu doğrulamıştır. Bu itiraf, Türkiye'nin hukuk devleti olma yolundaki en sancılı süreçlerinden biri olarak kayıtlara geçmiştir.

Mahkeme sonucunda Mustafa Muğlalı ölüm cezasına çarptırılmış, ancak cezası yaş haddi nedeniyle hapse çevrilmiştir. Olay, şair Ahmed Arif'in 'Otuz Üç Kurşun' şiiriyle toplumsal bellekte derin bir iz bırakmış ve Türkiye yakın tarihinde askeri vesayet ile insan hakları ihlalleri tartışmalarının en önemli simgelerinden biri haline gelmiştir.