Deniz Gezmiş ve Arkadaşlarının İdam Kararına Karşı CHP'nin Anayasa Mahkemesi Başvurusu

12 Mart 1971 muhtırasının ardından süren yargılamalar sonucunda Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO) kurucuları Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkında verilen idam kararları, dönemin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından onaylanarak infaz aşamasına gelmişti. Kararın yasallaşması üzerine ana muhalefet partisi konumundaki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), idam hükümlerinin usul ve esas yönünden iptali talebiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurarak hukuki bir engel oluşturmaya çalıştı.

CHP'nin bu hamlesi, infaz sürecini durdurmaya yönelik kritik bir siyasi ve hukuki girişim olarak tarihe geçti. Ancak yargı ve askeri kanat arasındaki süreç hızla ilerledi. İnfaz savcılığı, dosyayı vakit kaybetmeden Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı'na sevk etti. Anayasa Mahkemesi'ndeki süreç devam ederken, Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi sadece üç gün sonra toplanarak idamların infaz edilmesine yönelik nihai kararını açıkladı.

Bu karar, Türkiye'nin siyasi tarihinde derin izler bırakan 'Üç Fidan'ın idamına giden yolun son hukuki aşamalarından biri oldu. Siyasi gerilimin zirvede olduğu bu dönemde, hukuk yollarının zorlanmasına rağmen askeri mahkemenin hızı, infazların durdurulmasını imkansız kıldı. Olay, Türkiye'de demokrasi, hukuk devleti ve siyasi mahkumiyetler üzerine yapılan tartışmaların merkezinde yer almaya devam etmektedir.