147'ler Olayı: Üniversitelerde Büyük Akademik Tasfiye

27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin ardından yönetimi devralan Milli Birlik Komitesi (MBK), üniversitelerde reform yapma gerekçesiyle radikal bir adım attı. 27 Ekim 1960 tarihinde yayımlanan 114 sayılı kanunla, aralarında Türkiye'nin en saygın bilim insanlarının da bulunduğu 147 profesör, doçent ve asistan görevlerinden uzaklaştırıldı. Türk akademik tarihine "147'ler Olayı" olarak geçen bu tasfiye, üniversite özerkliğine vurulan en sert darbelerden biri olarak kabul edilir.

Tasfiye kararı alınırken ilgili akademisyenlerin "tembel", "yeteneksiz" ve "reform düşmanı" oldukları iddia edildi. Ancak listenin hazırlanışındaki keyfiyet ve bilim dünyasının öncü isimlerinin hedef alınması, akademi camiasında büyük bir infiale yol açtı. Kararı protesto eden İstanbul Üniversitesi Rektörü Sıddık Sami Onar ve İTÜ Rektörü Fikret Narter gibi isimler görevlerinden istifa ederek tepkilerini dile getirdiler. Üniversite içindeki direniş ve kamuoyu baskısı, askeri yönetimi geri adım atmaya zorladı.

Yaşanan tartışmalar ve akademik hayatın felce uğraması sonucunda, tasfiye edilen öğretim üyelerinin haklarını iade etmek amacıyla yeni bir düzenleme yapıldı. Mart 1962'de çıkarılan yasayla, görevden alınan akademisyenlerin üniversitelerine dönmelerine imkan tanındı. Bu olay, Türkiye'de siyasetin akademi üzerindeki müdahalesinin sınırları ve üniversite bağımsızlığı konusundaki tartışmaların sembolik bir dönüm noktası haline geldi.