Prof. Dr. Ali Fuat Başgil'in Tahliye Edilmesi

Türkiye'nin en önemli anayasa hukukçularından biri olarak kabul edilen Prof. Dr. Ali Fuat Başgil, akademik kariyeri boyunca hukukun üstünlüğü ve sivil siyasetin savunuculuğunu yapmıştır. Özellikle 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi sonrası oluşan siyasi iklimde, demokratik değerleri koruma çabasıyla ön plana çıkmıştır. Bu süreçte kaleme aldığı yazılar ve dile getirdiği görüşler, askeri yönetim ve dönemin yargı organları tarafından yakından takip edilmiştir.

Başgil'in, 'Dünya ve Türkiye' dergisinde yayımlanan ve mevcut siyasi yapıyı eleştiren yazısı, hakkında hukuki işlem başlatılmasına ve tutuklanmasına neden olmuştur. Bir süre cezaevinde kalan ünlü hukukçunun tahliyesi, Türk basın ve hukuk tarihi açısından fikir özgürlüğü mücadelesinin önemli bir safhasını teşkil etmiştir. Tahliye kararı, hem akademik camiada hem de demokratik çevrelerde büyük bir memnuniyetle karşılanmıştır.

Serbest kaldıktan sonra siyasi hayatına devam eden Ali Fuat Başgil, 1961 yılında senatör seçilmiş ve cumhurbaşkanlığına adaylığını koymuştur. Ancak dönemin askeri vesayet makamlarının baskısı sonucu adaylıktan çekilmek zorunda kalmıştır. Başgil'in yaşadığı bu tutukluluk ve tahliye süreci, Türkiye'nin demokrasiye geçiş sancılarının ve düşünce suçuna yaklaşımının tarihsel bir özeti niteliğindedir.