Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na Bireysel Başvuru Hakkını Tanıması

Türkiye, 28 Ocak 1987 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde Avrupa İnsan Hakları Komisyonu’na kişisel başvuru hakkını tanıdığını resmen ilan etmiştir. 1980 askeri darbesi sonrası Avrupa Konseyi ile gerilen ilişkileri onarmak ve Avrupa Topluluğu’na tam üyelik yolunda demokratik bir imaj sergilemek isteyen Turgut Özal hükümeti, bu adımla Türk hukuk sistemini uluslararası denetime açmıştır.

Kabul beyanı, Türkiye'nin egemenlik haklarını ve ulusal güvenliğini koruma gerekçesiyle koyduğu beş maddelik bir çekince paketiyle birlikte sunulmuştur. Bu çekinceler özellikle yargı yetkisinin sınırları ve sözleşmenin yorumlanması gibi konuları kapsamaktaydı. Ancak bu kısıtlamalara rağmen, bireysel başvuru hakkının tanınması, Türk vatandaşlarının iç hukuk yollarını tükettikten sonra haklarını uluslararası bir platformda arayabilmeleri adına devrim niteliğinde bir gelişme olmuştur.

Bu tarihi karar, 1990 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) zorunlu yargı yetkisinin kabul edilmesine giden sürecin ilk ve en önemli basamağını oluşturmuştur. Türkiye'nin insan hakları standartlarını yükseltme taahhüdünün bir göstergesi olan bu hamle, ilerleyen yıllarda iç hukukta birçok demokratik reformun yapılmasına ve yargı kararlarının Avrupa standartlarıyla uyumlu hale getirilmesine zemin hazırlamıştır.