147'ler Olayı: Milli Birlik Komitesi'nin Üniversite Tasfiyesi ve Akademik Tepkiler

27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından yönetimi devralan Milli Birlik Komitesi (MBK), 27 Ekim 1960 tarihinde çıkardığı 114 sayılı kanunla Türkiye'deki üniversitelerden 147 öğretim üyesini görevden uzaklaştırdı. '147'ler Olayı' olarak tarihe geçen bu gelişme; aralarında Sabahattin Eyüboğlu, Haldun Taner, Ali Fuat Başgil ve Mina Urgan gibi dünyaca ünlü bilim insanı ve yazarların da bulunduğu geniş bir akademik kitleyi hedef aldı. Tasfiyenin gerekçesi olarak üniversitelerin 'disipline edilmesi' ve 'reform yapılması' öne sürülse de, bu durum akademik özerkliğe ağır bir darbe olarak nitelendirildi.

Kararın açıklanmasıyla birlikte üniversite camiasında büyük bir infial yaşandı. Ankara Üniversitesi Rektörü Suut Kemal Yetkin, bu hukuksuz uygulamaya karşı onurlu bir duruş sergileyerek görevinden istifa etti. Yetkin'in istifasını, İstanbul Üniversitesi Rektörü Sıddık Sami Onar'ın ve diğer birçok fakülte dekanının tepkileri izledi. Öğrenciler ve öğretim üyeleri, askeri yönetimin bilim yuvalarına müdahalesini protesto eden boykotlar ve yürüyüşler düzenleyerek demokratik haklarını savundular.

Yaşanan bu kriz, Türkiye'nin demokrasi ve eğitim tarihinde derin yaralar açtı. Akademik hayatın felç olması ve kamuoyundan gelen yoğun baskılar sonucunda, Milli Birlik Komitesi geri adım atmak zorunda kaldı. Görevden alınan öğretim üyelerinin büyük bir kısmı, 1962 yılında çıkarılan iade yasası ile üniversitelerdeki görevlerine geri döndü. Ancak 147'ler Olayı, siyasi otoritenin akademi üzerindeki baskıcı müdahalesinin en somut ve trajik örneklerinden biri olarak hafızalara kazındı.