"Mehmedin Kitabı" Davası ve Nadire Mater'in Beraati

Gazeteci Nadire Mater tarafından kaleme alınan ve 1999 yılında yayımlanan "Mehmedin Kitabı: Güneydoğu'da Savaşmış Askerler Anlatıyor" isimli çalışma, Türkiye'nin yakın tarihindeki en önemli ifade özgürlüğü davalarından birine konu olmuştur. Kitap, bölgede askerlik yapmış 42 kişinin tanıklıklarına dayanarak savaşın insani boyutunu ve askerlerin ruh halini yansıtmayı amaçlıyordu. Ancak yayımlanmasından kısa bir süre sonra, Türk Ceza Kanunu'nun 159. maddesi uyarınca "ordunun manevi şahsiyetini tahkir ve tezyif ettiği" gerekçesiyle toplatılmış ve sorumluları hakkında dava açılmıştır.

İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada, yazar Nadire Mater ve Metis Yayınları sorumlusu Semih Sökmen hakkında 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası istenmiştir. Yargılama süreci boyunca savunma tarafı, kitabın bir gazetecilik faaliyeti olduğunu ve toplumun gerçekleri bilme hakkına hizmet ettiğini vurgulamıştır. Mahkeme, yapılan incelemeler sonucunda kitabın eleştiri sınırları içinde kaldığına ve suç unsuru oluşmadığına hükmederek Mater ve Sökmen'in beraatine karar vermiştir.

Bu beraat kararı, Türkiye'de basın ve ifade özgürlüğü mücadelesinde sembolik bir zafer olarak kabul edilmiştir. Davanın sonuçlanmasıyla birlikte üzerindeki yasak kalkan kitap, askeri ve siyasi konuların sivil bir perspektifle tartışılmasına öncülük etmiştir. Karar, Avrupa Birliği uyum süreçlerinin de etkisiyle Türk yargısında ifade özgürlüğünün sınırlarının genişletilmesine dair önemli bir emsal teşkil etmiştir.