İzmir İktisat Kongresi ve Karma Ekonomi Modelinin Belirlenmesi

17 Şubat - 4 Mart 1923 tarihleri arasında düzenlenen İzmir İktisat Kongresi, askeri zaferin ardından yeni Türk devletinin ekonomik bağımsızlık yol haritasını belirlemek amacıyla toplanmıştır. Kongre, henüz Cumhuriyet ilan edilmeden önce çiftçi, tüccar, sanayici ve işçi kesimlerinden delegelerin katılımıyla milli bir iktisat politikasının temellerini atmıştır.

İktisat Bakanı Mahmut Esat Bey (Bozkurt), kongrede yaptığı tarihi konuşmada 'muhtelit' yani karma ekonomi sistemini önermiştir. Bu model, sermaye birikiminin yetersiz olduğu bir dönemde, kalkınmanın hem devlet eliyle hem de özel teşebbüsün desteklenmesiyle gerçekleştirilmesini öngörmüştür. Mahmut Esat Bey'e göre devlet, stratejik alanlarda sorumluluk alırken özel girişimlerin önünü açarak topyekûn bir ekonomik kalkınmayı hedeflemelidir.

Kongre sonucunda kabul edilen Misak-ı İktisadi (Ekonomi Yemini) ilkeleri, yerli malı kullanımını teşvik etmiş ve yabancı tekellerine son verilmesi gerektiğini vurgulamıştır. İzmir İktisat Kongresi'nde alınan bu kararlar, Türkiye Cumhuriyeti'nin sanayileşme hamlelerine ve modern ekonomik yapısının oluşumuna on yıllar boyunca rehberlik etmiştir.