555K Eylemi: Ankara Kızılay Meydanı'nda İktidar Karşıtı Gösteriler

1960 yılının Mayıs ayı, Türkiye siyasi tarihinde toplumsal muhalefetin zirveye ulaştığı bir dönem olarak kayıtlara geçmiştir. Demokrat Parti (DP) hükümetinin baskıcı politikalarına ve kurulan Tahkikat Komisyonu'na tepki gösteren üniversite gençliği, 5 Mayıs 1960 tarihinde saat 17.00'de Kızılay Meydanı'nda toplanma kararı almıştır. Bu eylem, Türk siyasi literatürüne '555K' (beşinci ayın beşinci günü saat beşte Kızılay'da) parolasıyla büyük bir sivil itaatsizlik örneği olarak kazınmıştır.

Demokrat Partili grupların hükümete destek amacıyla düzenlediği gösteri, aynı yer ve saatte organize olan binlerce gencin katılımıyla kısa sürede devasa bir protestoya dönüşmüştür. Alana gelen Başbakan Adnan Menderes ve Cumhurbaşkanı Celal Bayar, beklemedikleri sert bir tepkiyle karşılaşmışlardır. Menderes, protestocu gençlerin arasında kalarak fiziksel müdahalelere maruz kalmış ve 'Hürriyet istiyoruz!' sloganları eşliğinde alanı terk etmek zorunda kalmıştır.

Bu tarihi olay, Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki ilk büyük öğrenci ve sivil toplum eylemlerinden biri olarak kabul edilir. 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesine giden süreçteki en kritik dönemeçlerden biri olan 555K eylemi, toplumsal hoşnutsuzluğun sokaktaki en somut yansıması olmuş ve DP iktidarının sarsılmasında belirleyici bir rol oynamıştır.