Töb-Der, Tüm-Der ve Tüted’in Kapatılma Kararının Danıştay Tarafından Durdurulması

1970’li yılların Türkiye’sinde sivil toplum kuruluşları ve meslek örgütleri, siyasi kutuplaşmanın ve toplumsal muhalefetin merkezinde yer alıyordu. Bu dönemde Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği (Töb-Der), Tüm Memurlar Birleşme ve Dayanışma Derneği (Tüm-Der) ve Tüm Teknik Elemanlar Derneği (Tüted), yüz binlerce üyeyi temsil eden en güçlü demokratik kitle örgütleri arasındaydı. Valilik kararıyla bu derneklerin kapatılması, dönemin idari otoritesinin örgütlenme özgürlüğüne yönelik doğrudan bir müdahalesi olarak gerçekleşti.

Kapatma kararına karşı başlatılan hukuki süreç, 16 Şubat tarihinde Danıştay’ın verdiği kritik kararla yeni bir boyut kazandı. Danıştay, valiliğin kapatma kararını durdurarak derneklerin faaliyetlerine devam etmesinin önünü açtı. Bu karar, hukuk devleti ilkelerinin korunması ve idarenin keyfi uygulamalarının yargı denetimine tabi tutulması açısından o dönemde büyük bir yankı uyandırdı. Yargının bu müdahalesi, derneklerin hukuki varlığını kısa bir süreliğine de olsa güvence altına aldı.

Söz konusu gelişme, Türkiye’deki sendikal ve derneksel örgütlenme tarihindeki en önemli direnç noktalarından biri olarak kabul edilir. Özellikle Töb-Der, o dönemde öğretmenlerin hak arama mücadelesinde öncü bir rol üstlenmişti. Her ne kadar 12 Eylül 1980 darbesiyle bu yapılar tamamen tasfiye edilse de, Danıştay’ın 16 Şubat tarihli durdurma kararı, Türkiye’nin demokrasi ve örgütlenme özgürlüğü tarihindeki sembolik kazanımlardan biri olarak kayıtlara geçmiştir.