Maastricht Antlaşması'nın İmzalanması ve Avrupa Birliği'nin Kuruluşu

7 Şubat 1992 tarihinde Hollanda'nın Maastricht şehrinde imzalanan Avrupa Birliği Antlaşması (Maastricht Antlaşması), modern Avrupa tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. Avrupa Topluluğu üyesi 12 ülkenin katılımıyla imzalanan bu belge, topluluğu sadece ekonomik bir ortaklık olmaktan çıkararak siyasi bir birliğe, yani Avrupa Birliği'ne (AB) dönüştürmüştür. Antlaşma; dış politika, güvenlik, adalet ve içişleri gibi alanlarda hükümetler arası iş birliğini öngören 'üç sütunlu' bir yapı inşa etmiştir.

Antlaşmanın en somut ve devrimsel sonuçlarından biri, Ekonomik ve Parasal Birlik yolunun açılmasıdır. Bu doğrultuda ortak para birimi olan Euro'nun temelleri atılmış ve üye ülkelerin bu birliğe katılması için gereken 'Maastricht Kriterleri' belirlenmiştir. Ayrıca, 'Avrupa Vatandaşlığı' kavramı ilk kez bu antlaşma ile literatüre girmiş; üye ülke vatandaşlarına birlik sınırları içerisinde serbestçe dolaşma, ikamet etme ve yerel seçimlerde oy kullanma gibi haklar tanınmıştır.

Maastricht Antlaşması, Avrupa'nın II. Dünya Savaşı sonrası başlattığı barış ve entegrasyon projesinin en üst aşamasını temsil eder. Ulusal egemenliğin belirli alanlarda ortak kurumlara devredilmesini sağlayan bu süreç, Avrupa Parlamentosu'nun yetkilerini artırarak birliğin demokratik meşruiyetini güçlendirmeyi hedeflemiştir. Günümüzde Avrupa Birliği'nin işleyişini belirleyen temel anayasal çerçeve, büyük oranda bu antlaşmanın getirdiği yenilikler üzerine kuruludur.